Son güncelleme:
27/12/2020

Efemçukuru Madeni

2011-2021 arası toprağı kirleten ve suya erişimi tehdit eden madenin ömrünün 2036'ya kadar uzatılmak istenmesine karşı direniş hukuki süreçlerin geciktirilmesi ile engelleniyor. Şirketin tarım ve istihdam üzerinden yeşil yıkama faaliyeti ise sürüyor.


İhtilafın konusu (Özet):

Efemçukuru köyünün yaklaşık 600 m yakınında yer alan İR 51792 numaralı işletme ruhsatlı sahada 2005 yılında ÇED olumlu belgesi alınmış, 2008 yılında tüm izinler alınarak inşaat faaliyetlerine başlanmış, altın madeni ve ilgili tesisler 2011 yılında TÜPRAG firması tarafından işletmeye açılmıştır. Maden sahası, İzmir kentinin içme suyunun yaklaşık %40’ını karşılayan Tahtalı Barajı koruma alanı sınırında, yaklaşık 200 bin kişinin içme suyunu karşılamak için planlanan ve yapımı uzun süredir ertelenen Çamlı Barajı’na su sağlayacak derelerin mutlak koruma alanı içinde yer alıyor. Madenin çalışma süresi 2021'de doluyor, ancak 2012’de onay alan kapasite artışı ÇED olumlu belgesi, 2015’de İzmir 1. İdare Mahkemesi tarafından iptal edilmiş, daha sonra ise bu iptal kararı Danıştay tarafından bozulmuştu. Danıştay’ın kararıyla 2017’de yapılan bilirkişi incelemesi ve raporu sonucunda İzmir 1. İdare Mahkemesi davayı düşürerek kapasite artışı ÇED olumlu raporunun geçerliliğine devam kararı vermiş oldu. Davayı temyize götüren çevreciler, Danıştay 14. Dairesi’nden bu kez önceki kararın bozulması yönünde bir sonuç aldılar. Bu sırada İZSU tarafından açılan dava ile çevrecilerin davaları birleştirildi ve mahkeme kararıyla en son 16 Ekim 2020’de bir kez daha bilirkişi incelemesi yapıldı.

Daha fazlasına bak
Temel veriler
İhtilafın ismi:Efemçukuru Madeni
Ülke:Türkiye
İl veya eyaletİzmir
Yer:Menderes ilçesi, Efemçukuru Mah. (Menderes ilçesine 14 km, İzmir iline 20 km)
Konum hassasiyetiYÜKSEK (yerel düzey)
İhtilafın nedenleri
Ana kategori:Maden ve yapı malzemesi çıkarımı
Alt kategori:Maden işleme
Suya erişim ve su hakları
Maden arama ve çıkarma
Cevher artığı
İhtilafa konu olan meta:Altın
Kimyasal atık
Gümüş
Proje detayları
Proje detayları

Normal şartlarda madende 10 yıllık süre için 250 metre derinliğe kadar inerek 2,5 milyon ton cevher işleme planlanırken şirket, işletme süresini 17 yıla çıkaran, 500 metre derinliğe kadar inen ve toplam da 8,5 ton cevher işletmeyi öngören yeni bir proje hazırlandı. Projeyle birlikte mevcut koşullarda oluşacak 2,2 milyon ton kuru atık 7,6 milyon tona çıkacak ve 14,57 hektar alana depolanacak, 600 bin ton olan pasa 3,2 milyon tona çıkacak ve 13,76 hektar alana depolanacak. Madende çıkarılacak toplam cevherin yapılan son rezerv geliştirme çalışmaları ışığında yaklaşık 8,5 milyon ton, yıllık ortalama işlenecek cevherin ise yaklaşık olarak 600 bin ton olması beklenmektedir. Yaklaşık 500 işçinin (şirket sitesinde taşeron işçilerle birlikte ~870 sayısı vermekte) çalıştığı maden 2020 yılında yaklaşık 510 bin ton cevher işlemiş ve ton başına 6.9 gr altın üretmiştir. Önceki raporlarda ise cevherin ortalama tenörü altın (Au) için ortalama 7,31 gr/ton olarak; Gümüş (Ag) için ise 10,6 gr/ton olarak belirlenmiştir. Maden üretim metodu yeraltı maden işletmeciliği olup kazı dolgu sistemiyle çalışılmaktadır.

Daha fazlasına bak
Proje alanı126.5
Yatırım miktarı245,000,000
Nüfus türüKırsal
Etkilenen nüfus200-300 bin (doğrudan). 4-4,5 milyon (potansiyel)
İhtilafın başlama yılı:01/01/2011
Proje sahibi şirketler:Tüprag Metal Madencilik San. ve Tic. A.Ş. (TÜPRAG) from Canada
İlgili devlet kuruluşları:Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
Orman ve Su İşleri Bakanlığı
Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG)
Maden Tetkik Arama (MTA)
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ)
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü
Orman Genel Müdürlüğü

Projeye destek olan diğer gruplar:
Madencilik Türkiye Dergisi: Madende kullanılan teknoloji ve yeşil yıkama faaliyetlerini öven makaleler
- Türkiye Madenciler Derneği: TÜPRAG AŞ’nin üyesi olduğu derneğin faaliyetleri maden ihtilaflarının üstünü örtme amacı taşıyor.
Finansman kuruluşları:Encon Çevre Danışmanlık Ltd. Şirketi
Lean Global Network (Yalın Enstitü Türkiye)
Harekete geçen sivil toplum kuruluşları:- Efemçukuru ile Elele Platformu (EGEÇEP, İzmir Tabip Odası, TMMOB ÇMO, JMO... meslek odaları, siyasi partiler, demokratik kitle örgütleri ve bireysel yurttaşlar)
- İzmir Yaşam Alanları Platformu
- İZSU
İhtilaf
İhtilafın yoğunluk durumuDÜŞÜK (Kısıtlı yerel örgütlenmeler)
Karşı hareketin başladığı aşama:Projeyi önleyici olarak
Harekete geçen gruplar:Çiftçiler
Yerel sivil toplum örgütleri
Yerel yönetimler/siyasi partiler
Komşular/vatandaşlar/topluluklar
Meslek odaları
Bilim insanları/uzmanlar
Harekete geçme şekilleri:Alternatif rapor/bilgi oluşturma
Platform/ağ oluşturma
Dava, mahkeme, yasal aktivizm
ÇED raporlarına itirazlar
Resmi şikayet dilekçeleri
Kampanyalar (imza, bilgilendirme vb.)
Basın açıklamaları, paneller, belgesel hazırlama
Projenin etkileri
Çevre etkileriGörülen: Toprak kirlenmesi, Ormansızlaşma ve yeşil örtü kaybı, Yer altı sularının kirlenmesi veya tükenmesi, Cevher artığı sızıntıları
Potansiyel: Biyolojik çeşitlilik kaybı (yaban hayatı, tarımsal çeşitlilik), Gıda güvenliğinin tehdidi ve gıda krizi (ekin bozulması vb.), İklim değişikliği, Atık taşkını, Yüzey suyu kirlenmesi/su kalitesinin (fizikokimyasal, biyolojik) düşmesi
Sağlık etkileriGörülen: Diğer sağlık etkileri
Potansiyel: Kazalar, İş kazaları ve hastalıkları
Diğer sağlık etkileriZehirlenmeler
Sosyoekonomik etkilerGörülen: Geçim kaynağı kaybı, Topraksızlaşma, Doğal güzelliğin ve ilişkilendirilen yerel aidiyet duygusunun kaybı, Diğer sosyoekonomik etkiler
Diğer sosyoekonomik etkilerSuya erişim güçlüğü
İhtilaf süreci
Projenin mevcut durumuFaaliyet göstermekte
İhtilaf sürecinde gerçekleşenler:Aktivistlerin suçlanması
Mahkeme kararı (karara bağlanmamış)
Göç/yerinden edilme
Hukuki süreçlerin sürüncemede bırakılması/geciktirilmesi
Varsa öneriler:Madenin kapatılarak İzmir’in içme suyu planlamasında ihtiyaç olan Çamlı barajının yapılması (https://www.evrensel.net/haber/324134/camli-baraji-2040-yilina-kadar-rehin)
Bu ihtilafta çevre adaleti sizce sağlandı mı?:Hayır
Neden? Kısaca açıklayınız:Hayır, çevresel adalet sağlanamamıştır. Şirket Efemçukuru ve yakındaki 3 köydeki insanların bir kısmını işe alarak çevreye verdiği zarara karşı yerelden oluşacak tepkiyi bastırmış; ancak öte yandan bölgede yeraltı sularında ölçülen yüksek ağır metaller ve olası asit yağmurur tehdidiyle bölgede tarımla geçimini sağlayan insanların geçim kaynaklarını ya elinden almış ya da tehdit altından bırakmıştır. Dahası madenin faaliyete geçmesinden önceki kamulaştırmalarla köylü topraksılaşma yaşamış, geçim kaynağından olanlar ise göç etmek zorunda kalmıştır. Madenin kapasite artışıyla ömrünün uzaması hem bu tehditlerin artarak devam etmesine neden olacak hem de İzmir ilinin içme suyu planlaması için ihtiyaç duyulan Çamlı Barajı’nın inşası madenin barajın koruma alanında kalacak olması nedeniyle engellendiğinden halkın suya erişim hakkı tehlikeye düşecektir. Madende yüksek teknolojili üretim tekniklerinin kullanılması, şirketin bölge halkına madenin hemen yakınında kurduğu tarım şirketi aracılığyla yürüttüğü bağcılık faaliyetiyle de istihdam sağlaması, sık sık yayınladıkları tanıtım ve reklam videoları tipik “yeşil yıkama” projeleridir ve çevresel adalet mücadelesi yürüten çevrecileri suçlamak için kullanılmaktadır. Tüm bunların dışında devlet kurumlarının desteği her daim şirketin yanında olmuş, yargı süreçleri uzun süreye yayılarak sürüncemede bırakılmış ve hukuksal tedbir kararları alınmayarak oluşan çevresel tahribatın gün geçtikçe artmasına göz yumulmuştur.
Referanslar ve belgeler
İlgili yasa ve mevzuat - ihtilafla ilişkili hukukî metinler

MADEN YÖNETMELİĞİ
[click to view]

Referanslar - ihtilafla ilgili makale, kitap…

Belgesel: Çepeçevre Yaşam - Efemçukuru Altın Madeni
[click to view]

Belgesel: Bir direnişin öyküsü "Yalnız Efe"
[click to view]

Makale: Madencilik Türkiye Dergisi Aralık 2018
[click to view]

Belgesel: ELDORADO - The Struggle for Skouries
[click to view]

Makale: 2000’LER TÜRKİYE’SİNDE TARIM POLİTİKALARI VE TOPRAK MÜLKİYETİ: EFEMÇUKURU’NDA “MÜLKİYET NEDİR?”, Alp Yücel Kaya
[click to view]

Makale: Madencilik Türkiye Dergisi Mayıs 2018
[click to view]

Makale: İZMİR’İN DAMI MENDERES – EFEMÇUKURU KÖYÜ SEFERİHİSAR-GÖDENCE YÖRESİ ALTIN’LI MİNERALİZASYONLARI VE ÇEVRE, S. Dilek
[click to view]

TBMM soru önergesi (2020)
[click to view]

İnternet bağlantıları - ihtilafla ilgili internet sayfaları, gazete yazıları…

Barış Özel Blog: Efemçukuru direniş süreci ve değerlendirmeler
[click to view]

TÜPRAG şirketi sitesinde Efemçukuru Altın Madeni detayları
[click to view]

Türkiye Madenciler Derneği Üye Firmalar Rehberi
[click to view]

Elodorado Gold Efemçukuru Altın Madeni 2019 Teknik Raporu
[click to view]

Elodrado Gold şirketi sitesinde Efemçukuru Altın Madeni detayları
[click to view]

Wikipedia'da Eldorado Gold şirketi
[click to view]

Yapımı ertelenen ÇAmlı Barajı için İzmir Belediye Meclisi'nde yapılan konuşmalar
[click to view]

Efemçukuru Altın Madeni Ekim 2020 bilirkişi incelemesi haberi
[click to view]

2009 yılı İzmir Belediye Meclisi'nde maden inşa faaliyetlerinin durdurulması kararı
[click to view]

2008 yılı Efemçukuru altın madeni ÇED raporunun onaylanması haberi
[click to view]

Covid salgınına rağmen Eldorado Gold'un dünya çapında faaliyetlerinde hedeflerini tutturması haberi
[click to view]

Eldorado Gold şirketinin 2020 faaliyetleri güncelleme haberi
[click to view]

Yapımı ertelenen Çamlı Barajı'nın bakanlık tarafından 2040 yılına kadar planlamadan çıkarılması haberi
[click to view]

Danışmanlı şirket Yalın Enstitü'nün tanıtım yazısı:
[click to view]

İlgili görseller (fotoğraflar, videolar) - ihtilafla ilgili fotoğraf ve video linkleri

Eldorado Gold şirketinin yeşil yıkama videosu 1
[click to view]

Eldorado Gold şirketinin yeşil yıkama videosu 2
[click to view]

Danışmanlı şirketi Yalın Enstitünün tanıtım videosu
[click to view]

Ek bilgiler
Katkıda bulunan:Onur Yılmaz, Polen Ekoloji Kolektifi
Son güncelleme27/12/2020
İlgili ihtilaflar
Yorumlar
Legal notice / Aviso legal
We use cookies for statistical purposes and to improve our services. By clicking "Accept cookies" you consent to place cookies when visiting the website. For more information, and to find out how to change the configuration of cookies, please read our cookie policy. Utilizamos cookies para realizar el análisis de la navegación de los usuarios y mejorar nuestros servicios. Al pulsar "Accept cookies" consiente dichas cookies. Puede obtener más información, o bien conocer cómo cambiar la configuración, pulsando en más información.