Son güncelleme:
24/11/2020

Çoruh Enerji Planı

Çoruh vadisi barajlarla yok edildi.


İhtilafın konusu (Özet):

Çoruh Havzası’nda yapılacak barajların en dikkat çeken özelliklerinden biri, baraj rezervuar sahasında çok sayıda yerleşme ve tarım arazisinin kalmamasıdır. Az sayıda olan nüfus, yeni yerleşim yerlerine taşınma, yeni geçim kaynakları bulma ve yeni bir yaşama uyum sağlama sorunlarıyla karşı karşıya kalacaktır. İstimlâk bütçesinin yetersiz olması ve geç ödenmesi, yeniden yerleşme için yer gösterilmemiş olması gibi bir dizi sorun yaratmaktadır. Orta ve Aşağı Çoruh vadisindeki çok sınırlı, ancak oldukça verimli olan tarım alanları tamamen sular altında kalacaktır. Akdeniz iklimine sahip olan Çoruh havzasında zeytinden pirince, üzüme çeşitlerine kadar birçok meyve ve sebze üretimi gerçekleştirilmektedir. Barajlarla birlikte bu sona ermiştir. Diğer taraftan, nüfusun yeniden yerleştirilmesi, ulaşım ağının yenilenmesi yatırımlara büyük bir yük getirecektir. Enerji yatırım projeleri, doğal alanlarını da olumsuz etkileyecektir. Çoruh vadisi ve diğer vadilerdeki mevcut tarihi, mimari ve kültürel değerlerin bir kısmı su altında kalacaktır. Rafting ve dağ yürüyüşü gibi doğa sporları için, ender rastlanan parkurların bir bölümü de kullanılamaz hale gelecektir. Böylece, Çoruh Kanyonu ve rafting parkuru yok olunca, bölgede giderek gelişen turizm aktivitesi de zarar görecektir.

Daha fazlasına bak
Temel veriler
İhtilafın ismi:Çoruh Enerji Planı
Ülke:Türkiye
İl veya eyaletArtvin, Erzurum, Bayburt
Konum hassasiyetiYÜKSEK (yerel düzey)
İhtilafın nedenleri
Ana kategori:HES'ler ve su yönetimi
Alt kategori:HES'ler, barajlar ve su paylaşım ihtilafları
İhtilafa konu olan meta:Su
Proje detayları
Proje detayları

Çoruh Enerji Planı, Çoruh nehrinin mevcut su potansiyelinden yararlanarak hidroelektrik enerjisi üretmek amacıyla Elektrik İşleri Etüd İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 1960’lı yıllarda başlatılan ilk çalışmalar 1969 yılında tamamlanarak “Çoruh Havzası İstikşaf Raporu” hazırlanmıştır. 1982 yılında hazırlanan “Çoruh Nehri Hidroelektrik Gücü Geliştirme Planı” çalışmaları neticesinde ana nehir üzerinde entegre basamak şeklinde gerçekleştireceği 10 baraj, nehir kollarında 21 nehir tipi HES projesi olmak üzere 31 adet HES tesisinin yapılması planlanmıştır. Planlanan projelerin toplam kurulu gücü 3167 MW, yıllık enerji üretimi ise 10,3 kWh/yıl olarak belirlenmiştir.

Daha fazlasına bak
Proje alanı2.210.000 ha
Yatırım miktarıYaklaşık 5 milyon dolar
Nüfus türüYarı-kentsel
Etkilenen nüfus50 bin ile 200 bin arası
İhtilafın başlama yılı:01/01/2001
Proje sahibi şirketler:Doğuş Enerji from Turkey
LCK Yusufeli Adi Ortaklığı
Yüksel İnşaat from Turkey
İlgili devlet kuruluşları:EÜAŞ: Elektrik Üretim Anonim Şirketi
Enerji Bakanlığı
Çevre Bakanlığı
Harekete geçen sivil toplum kuruluşları:Yusufeli’ni Koruma ve Kültür Derneği
İhtilaf
İhtilafın yoğunluk durumuDÜŞÜK (Kısıtlı yerel örgütlenmeler)
Karşı hareketin başladığı aşama:Proje etkileri hissedildiğinde
Harekete geçen gruplar:Çiftçiler
Yerel sivil toplum örgütleri
Bilim insanları/uzmanlar
Harekete geçme şekilleri:Platform/ağ oluşturma
Alternatif çözüm önerileri oluşturma
Dava, mahkeme, yasal aktivizm
Medya tabanlı aktivizm/alternatif medya
ÇED raporlarına itirazlar
Projenin etkileri
Çevre etkileriGörülen: Biyolojik çeşitlilik kaybı (yaban hayatı, tarımsal çeşitlilik), Gıda güvenliğinin tehdidi ve gıda krizi (ekin bozulması vb.), Manzara/estetik kaybı, Toprak erozyonu, Hidrolik ve jeolojik sistemlerin büyük ölçekli hasarı, Ekolojik ve hidrolojik dengenin bozulması
Potansiyel: Genetik kirlenme, İklim değişikliği
Sağlık etkileriGörülen: İş kazaları ve hastalıkları
Potansiyel: Ruhsal problemler (stres, depresyon, intihar vb.)
Sosyoekonomik etkilerGörülen: Yerinden edilme/zorunlu göç, Geçim kaynağı kaybı, Topraksızlaşma
Potansiyel: Geleneksel bilgi/yöntem/kültür kaybı, Kadınlar üzerinde olumsuz etkiler, Doğal güzelliğin ve ilişkilendirilen yerel aidiyet duygusunun kaybı
İhtilaf süreci
Projenin mevcut durumuİnşa sürecinde
İhtilaf sürecinde gerçekleşenler:Yolsuzluk/yozlaşma
Aktivistlerin suçlanması
Mahkeme kararı (başarı)
Mahkeme kararı (başarısızlık)
Göç/yerinden edilme
Bu ihtilafta çevre adaleti sizce sağlandı mı?:Hayır
Neden? Kısaca açıklayınız:Çoruh Enerji Planı, büyük oranda hayata geçirilmiş, karşı görüşler yok sayılmıştır. Planın Yusufeli Barajı kısmına karşı halkın tepkisi bastırılmıştır.
2005 yılı Temmuz ayında Danıştay 10. Dairesi aşağıdaki gerekçelerle proje ve ihalelerin durdurulması ve iptal edilmesi kararını
vermiştir. Mevzu bahis olan hali hazırdaki ÇED raporu Türk kanunlarına göre geçerli değildir ve ÇED raporlarında aranan kriterleri içermemektedir. Bir ÇED raporu için T.C. Enerji Bakanlığının görevlendirme yapması gerekmektedir ki; söz konusu olayda mevzu bahis işlem yapılmamıştır.
2005 yılı Temmuz ayında Enerji bakanlığı ve DSİ karara itiraz etmiştir. Böylece dava Danıştay İdari Davalar Kuruluna intikal etmiştir.
− 2005 yılı Ağustos ayında Danıştay İdari Davalar Kurulu 6 ret, 23 kabul oyuyla temyiz kararını vermiştir. Buna göre “Proje 1990’dan
önce planlandığı ve o zamanlarda ÇED raporu yükümlülüğü olmadığı için proje inşa edilebilir” denilmiştir.
Dolayısıyla birçok baraj tamamlanmış, Yusufeli Barajı'nın inşaatı ise bitmek üzeredir.
Referanslar ve belgeler
Referanslar - ihtilafla ilgili makale, kitap…

Erdem Evren, Bir Baraj Karşıtı Mücadelenin Yükselişi ve Düşüşü: Yusufeli Barajı Projesi ve Hidro-Kalkınmanın Zaman-Mekân Siyaseti, Sudan Sebepler - Türkiye’de Neoliberal Su-Enerji Politikaları ve Direnişleri, Cemil Aksu (Derleyen), Sinan Erensü (Derleyen), Erdem Evren (Derleyen), İletişim Yayınları, 2016
[click to view]

ARTVİN İLİNDE YAPILAN/YAPILMAKTA OLAN BARAJLAR HAKKINDA ARTVİN HALKININ BAZI GÖRÜŞLERİ

Doç. Dr. Ramazan SEVER*

Arş. Gör. Özlem ULU KALIN
[click to view]

ÇORUH HAVZASI PROJELERİ
[click to view]

İnternet bağlantıları - ihtilafla ilgili internet sayfaları, gazete yazıları…

Bir Yeri Kaybetmek Üzerine Notlar: Yusufeli’nin “Değeri” - Özlem Aslan
[click to view]

Artvin’de HES’ler; Cemil Aksu
[click to view]

Artvin'deki HES'ler ve kurulu güçleri
[click to view]

İlgili görseller (fotoğraflar, videolar) - ihtilafla ilgili fotoğraf ve video linkleri

Artvin Yusufeli ''Baraj'' Belgeseli
[click to view]

Ek bilgiler
Katkıda bulunan:Cemil Aksu, Polen Ekoloji (Türkiye)
Son güncelleme24/11/2020
Yorumlar
Legal notice / Aviso legal
We use cookies for statistical purposes and to improve our services. By clicking "Accept cookies" you consent to place cookies when visiting the website. For more information, and to find out how to change the configuration of cookies, please read our cookie policy. Utilizamos cookies para realizar el análisis de la navegación de los usuarios y mejorar nuestros servicios. Al pulsar "Accept cookies" consiente dichas cookies. Puede obtener más información, o bien conocer cómo cambiar la configuración, pulsando en más información.